វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសហជីវិនព្រះយេស៊ូ Magga (Jesuit Research Center) បានសម្ពោធវចនានុក្រមទស្សនវិជ្ជាដែលបានបកប្រែថ្មី នាព្រឹកថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ កន្លងមកនេះ នៅក្នុងសហគមន៍ព្រាបសសង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី។

ពិធីសម្ពោធនេះដឹកនាំដោយលោកបូជាចារ្យ កាំង អ៊ីនហ្គឺន ដែលជាប្រធានក្រុមបកប្រែនិងកែសម្រួលវចនានុក្រមនេះ ដោយមានភ្ញៀវដែលបានអញ្ជើញមកពីតំណាងសាសនានិងសាស្ត្រាចារ្យដែលមកពីសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញផងដែរ។

កម្មវិធីត្រូវបានចាប់ផ្ដើមដោយការស្មឹងស្មាធលោកបូជាចារ្យ អ៊ីនហ្គឺនបានស្វាគមន៍ភ្ញៀវកិត្តិយសទាំងអស់ដែលបានចូលរួម និងប្រកាសបង្ហាញអំពីសាវតានៃការរៀបចំក្រុមចងក្រងវចនានុក្រមនេះដោយចាប់ផ្ដើមកាលពី១៥ ឆ្នាំមុនហើយត្រូវបានប្រាក់មួយរយៈទើបតែបង្កើតឡើងវិញនាឆ្នាំ២០១៥កន្លងទៅនេះ។ នៅក្នុងឱកាសនេះដែរលោកអ៊ីនហ្គឺន ក៏បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់ចេះផ្ដល់តម្លៃដោយមិនចម្លងដើម្បីរក្សានូវកម្មសិទ្ធិបញ្ញារបស់អ្នកនិពន្ធ។

លោកបណ្ឌិត អ៊ុន លាង ជាសមាជិកនៃក្រុមស្រាវជ្រាវនេះមានប្រសាសន៍ថា ៖ «សៀវភៅនេះមិនទាន់មានផលប៉ះពាល់ដល់សង្គមភ្លាមៗនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេល៣០ឆ្នាំទៅមុខទៀតសៀវភៅនេះនឹងក្លាយទៅជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដល់ជំនាន់ក្រោយក្នុងការបណ្ដុះគំនិតបញ្ញវន្ត»។

លោកបានបន្ថែមថា នៅពេលជជែកគ្នាដោយប្រើភាសាបរទេសផ្សេងពីកន្លែងដែលយើងរស់នៅនាំឱ្យមានការឃ្លាតចាកឆ្ងាយពីអត្ថន័យដើម ហើយនៅក្នុងសៀវភៅនេះមានពាក្យខ្លះថ្មីនៅក្នុងសង្គមយើងដែលខ្ចីពីខាងសាសនានានា ទាំងគ្រីស្តសាសនា និងពុទ្ធសាសនាផងដែរ។ ដូច្នេះវត្តមាននៃសៀវភៅនេះគួរតែផ្សារភ្ជាប់នៅក្នុងទិដ្ឋភាពសង្គមបច្ចុប្បន្ន។

សម្ដេចមហាអរិយវង្ស បណ្ឌិត ឃី សុវណ្ណរតនា ព្រះសាកលវិទ្យាធិការពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជមានថេរដីកាដោយចាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាស្ថានប្រើពាក្យ Magga “មាគ៌ា”។

 សម្ដេចបន្ថែមថា ការបោះពុម្ពផ្សព្វផ្សាយនេះបានផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ចំពោះសង្គមខ្មែរដូចជា៖ ធ្វើឲ្យអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរកាន់តែសម្បូរបែប ហើយសង្ឃឹមថានឹងកាន់តែឈានទៅមុខបន្ថែមទៀត។ ការបកប្រែជាភាសាខ្មែរនិងការបញ្ចូលគំនិតទាំងនោះគឺធ្វើឲ្យគំនិតទាំងឡាយដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅភាសាបរទេសនឹងជួយកូនខ្មែរគិតនៅក្នុងភាសាខ្លួន ព្រមទាំងអាចពង្រីកនៃការគិតខាងផ្នែកទស្សនវិជ្ជានិងអាចបំប្លែងទៅជាគំនិតរបស់ខ្លួន។ ព្រះតេជគុណបញ្ជាក់ទៀតថា សំខាន់ណាស់ដែលយើងត្រូវប្រមូលធនធានចូលគ្នានៅក្នុងសង្គមមួយដែលផ្ដោតលើចំណេះដឹងនិងបណ្ដាញនានា។

វចនានុក្រមទស្សនវិជ្ជាអក្សហ័្វដ (Oxfor Dictionary of Philosophy) ជាសៀវភៅដែលលក់ដាច់ណាស់ដូច្នេះហើយទើបជាស្ថានសម្រេចបកប្រែវចនានុក្រមនេះជាភាសាខ្មែរ។ វចនានុក្រមនេះដាក់បញ្ចូលការសិក្សាគ្រប់ផ្នែកនៃទស្សនវិជ្ជាចាប់ពីអារីស្តូថេល្លេស ដល់និកាយហ្សេននៃពុទ្ធសាសនា រួមទាំងប្រវត្តិទស្សនវិទូល្បីៗជាង៤០០ នាក់ ហើយព្រមទាំងមានការវិភាគយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអំពីស័ព្ទ និងបញ្ញត្តិទស្សនៈវិជ្ជាផ្សេងៗ។ អ្នកសិក្សាទស្សនវិជ្ជាទាំងឡាយក៏ឱ្យប្រើប្រាស់វចនានុក្រមនេះជាមូលដ្ឋានក្នុងការសិក្សា ការបង្រៀន ការស្រាវជ្រាវ និងឯកសារយោងផងដែរ។

Magga (Jesuit Research Center) បានមកពីភាសាបាលីដែលមានន័យថា “មាគ៌ា” ដែលសំដៅទៅផ្លូវដ៏ជ្រាលជ្រៅនៃទស្សនវិជ្ជានិងសាសនាអាស៊ី ហើយក៏ជាការធ្វើដំណើររួមគ្នាឈានឆ្ពោះទៅកសាងសង្គមមួយដែលពោរពេញដោយយុត្តិធម៌សន្តិភាពនិងសេចក្ដីពិត។ វិទ្យាស្ថាន Magga ជាផ្នែកមួយនៃអង្គការជេស្វីតសឺវិសកម្ពុជា (Jesuit Service Cambodia)។ វិទ្យាស្ថានគាំទ្រការអប់រំជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងសង្គមខ្មែរជាពិសេសលើផ្នែកមនុស្សសាស្ត្រទស្សនវិជ្ជានិងសាសនាតាមរយៈឧបទេសសិក្ខាសាលាការផ្ដល់អាហារូបករណ៍ការឧបត្ថម្ភថវិកានិងការបោះពុម្ពផ្សាយ។ ក្រៅពីការបោះពុម្ពវចនានុក្រមនេះវិទ្យាស្ថានមានគម្រោងក្នុងការបន្តស្រាវជ្រាវ និងបោះពុម្ពស្នាដៃទស្សនវិជ្ជានិងសាសនាជាច្រើនទៀតដើម្បីជាជំនួយដល់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវក្នុងសង្គមបញ្ញវន្តខ្មែរ៕